อักษรไทยโดยรูปพยัญชนะ ตามลักษณะการผันวรรณยุกต์ของพยัญชนะแต่ละหมวด โดยยึดเอาพื้นเสียงของพยัญชนะที่ยังไม่ได้ผันวรรณยุกต์เป็นเกณฑ์ โดยเสียงวรรณยุกต์ หมายถึง ระดับเสียงสูงต่ำของคำในภาษาไทย มี 5 เสียง คือ เสียงสามัญ เสียงเอก เสียงโท เสียงตรี เสียงจัตวา

การจัดหมวดหมู่เพื่อแบ่งพยัญชนะไทยออกเป็น 3 หมู่ตามไตรยางศ์ คือ อักษรสูง อักษรกลาง และอักษรต่ำ

• อักษรสูง มี 11 ตัว ได้แก่ ข ฃ ฉ ฐ ถ ผ ฝ ศ ษ ส ห โดยผันได้ 3 เสียง คือ เอก โท จัตวา
• วิธีท่องจำอักษรสูง คือ ผี ฝาก ถุง (ฐ, ถ) ข้าว (ฃ, ข) สาร (ศ, ษ, ส) ให้ ฉัน
• อักษรกลาง มี 9 ตัว ได้แก่ ก จ ฎ ฏ ด ต บ ป อ โดยผันได้ 5 เสียง คือ สามัญ เอก โท ตรี จัตวา
• วิธีท่องจำอักษรกลาง คือ ไก่ จิก เด็ก (ด, ฎ) ตาย (ต, ฏ) บน ปาก โอ่ง
• อักษรต่ำมี 24 ตัว ได้แก่ ค ฅ ฆ ง ช ซ ฌ ญ ฑ ฒ ณ ท ธ น พ ฟ ภ ม ย ร ล ว ฬ ฮ โดยผันได้ 3 เสียง คือ สามัญ โท ตรี
• อักษรต่ำยังแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ อักษรคู่ (มีอักษรสูงเป็นคู่) 14 ตัว และอักษรเดี่ยว 10 ตัว
• วิธีจำอักษรต่ำเดี่ยว คือ งู ใหญ่ นอน อยู่ ณ ริม วัด โม ฬี โลก
• วิธีจำอักษรต่ำคู่ คือ พ่อ (พ, ภ) ค้า (ค, ฅ) ฟัน ทอง (ฒ, ฑ, ท, ธ) ซื้อ ช้าง ฮ่อ

ตู้ปลา-อักษร3หมู่